[Phú Yên] Phất lên nhờ trồng cây dược liệu

[nguyenvanan]

Trồng cây dược liệu xen canh với các loại hoa màu đang trở thành nguồn thu nhập ổn định, giúp hàng trăm hộ nông dân ở Phú Yên thoát nghèo.

Thoát nghèo nhờ trồng cây thuốc

Theo dân gian, có trên 20 loài cây diệp hạ châu mọc hoang dại (dân gian gọi là cây chó đẻ, có công dụng phục hồi chức năng gan và điều trị viêm gan), nhưng không phải loại nào cũng có thể dùng làm thuốc chữa bệnh. Từ năm 2000, Trung tâm Nghiên cứu Sản xuất Dược liệu Miền Trung (Trung tâm Dược liệu Miền Trung) đã phối hợp cùng với nhiều đơn vị để nghiên cứu về dược tính của loài cây diệp hạ châu. Đây chính là cơ sở để Trung tâm Dược liệu Miền Trung phát triển mô hình trồng cây dược liệu đại trà, mà đầu tiên là diệp hạ châu và tần dầy lá (húng chanh), rồi tiếp theo là hàng chục loài thảo dược khác được chọn trồng tại Phú Yên.

Kỹ sư Lê Thị Tuyết Anh, Giám đốc Trung tâm Dược liệu Miền Trung, xã Hiệp hòa Nam, Huyện Đông Hòa cho biết vùng đất Phú Yên có khí hậu, thổ nhưỡng, nguồn nước dồi dào phù hợp trồng cây dươc liệu sạch, an toàn. Đáng chú ý là diệp hạ châu và tần dầy lá trồng tại nhiều địa bàn xã, huyện tại tỉnh này có hàm lượng hoạt chất (phyllanthin, hypophyllanthin, niranthin trong diệp hạ châu và carvarol trong tần dày lá) cao hơn so với các vùng dược liệu khác như Tiền GIang, Long An, Bình Dương, Đắc Lắk... Trồng cây dược liệu mang lại hiệu quá kinh tế cao, thời vụ tránh được mùa bão lũ, mùa trồng hoa, nên được nông dân tích cực hưởng ứng.

Trong những ngày xuân Nhâm Thìn vừa qua, gia đình ông Châu Văn Đồng ở phường Phú Thạ nh, thành phố Tuy Hòa, đã đón một cái Tết sung túc nhất từ trước đến nay. Đó là thành quả của việc trồng cây diệp hạ châu. Nhiều năm trước, gia đình ông Đồng sống bằng nghề chính là trồng rau, đậu, hoa, lúa... Dù đổ nhiều công sức cùng chi phí mua phân bón, hạt giống nhưng thu nhập lại không ổn định. Chẳng hạn với một sào đất (500 mét vuông), nếu trồng hoa màu, chi phí đầu tư hết 1,5 triệu đồng, tiền lãi kiếm được chỉ hơn 1 triệu đồng/vụ ba tháng. Nay cũng với một sào đất chuyên canh cây diệp hạ châu, chi phí vốn cho một vụ từ 50-60 ngày chỉ khoảng 600.000 đồng, và với năng suất bình quân đạt 800-1.000 ki lô gam/vụ (giá 3.500 đồng/ký), gia đình ông Đồng có lãi từ 2,5-3 triệu đồng.

Về nguyên tắc, cây diệp hạ châu chỉ được trồng vào những tháng nắng nhiều (3 vụ/năm, từ tháng 2 đến tháng 8) để cây có thể đạt chuẩn về hàm lượng dược chất. Những tháng còn lại trong năm, các nông hộ sẽ tiếp tục sử dụng đất vào việc trồng hoa màu phục vụ mùa Tết. Bình quân một héc ta đất trồng diệp hạ châu có thể mang lại cho nông dân mức thu nhập khoáng 120 triệu đồng/6 tháng. Ông Đồng cho biết: “So với làm vườn hay trồng lúa, trồng cây dược liệu “khỏe” hơn nhiều. Giống cây thì được Trung tâm Dược liệu cung cấp; kỹ thuật trồng trọt thì được Chi cục Bảo vệ thực vật hướng dẫn và được ghi chép tỉ mỉ vào nhật ký ruộng đồng; đầu ra của sản phẩm cũng được các doanh nghiệp chế biến dược liệu bao tiêu nên cũng... khá nhàn hạ”. Trên thực tế, giá bán cây dược liệu cũng tăng theo từng năm: năm 2009 là 2.700 đồng/ký, năm 2010 là 3.000 đồng/ký và năm ngoái đã tăng thêm 500 đồng/ký.

cay-duoc-lieu-phu-yen copy.jpg

Kỹ sư Lê Thị Tuyết Anh giới thiệu cây Sâm Đất Phú Yên đang đượ các hội sinh vật cảnh phía nam đặt hàng làm cây cảnh trang trí trong gia đình và công sở - Ảnh: TƯỜNG NGUYÊN

Tương tự, gia đình ông Trần Xuân Bình xã Hòa An, huyện Phú Hòa có năm sào đất trồng cây diệp hạ châu. Từ năm 2009 đến nay, thu nhập năm nào cũng tăng thêm 40% so với trồng rau cải và bắp. Ưu điểm của việc trồng cây dược liệu là được doanh nghiệp bao tiêu toàn bộ sản phẩm ngay tại nhà. Gia đình ông Bình và ông Đồng chỉ là hai trường hợp thoát nghèo điển hình trong hàng trăm hộ nông dân Phú Yên tham gia trồng cây dược liệu.

Từ năm 2000 đến nay, Trung tâm Dược liệu miền Trung đã liên kết, nghiên cứu khoa học với Bộ Y tế cùng các đơn vị ở TPHCM như: Viện Nghiên cứu Công nghệ hóa học, Viện Sinh học nhiệt đới, Sở Khoa học Công nghệ TPHCM, Đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Y dược, Viện Kiểm nghiệm, Viện Thủy sản II và Trung tâm Nghiên cứu ứng dụng và triển khai khoa học công nghệ tỉnh Phú Yên, Sở Khoa học Công nghệ Phú Yên. Các đề tài đã và đang thực hiện gồm có di thực cây giống, sự hài hòa giữa sinh lý cây giống và môi trường sinh thái, kỹ thuật trồng cây, quy trình thu hái, tổ chức mô hình trồng đại trà, chuyển giao kỹ thuật cho nông dân... với các cây dược liệu như: dừa cạn, gừng Nhật Bản, phan tả diệp, diệp hạ châu, bụp dấm, và sản xuất thử nghiệmmột số cao dược liệu phục vụ công nghiệp dược.

Liên kết thực hành sản xuất thuốc tốt

Cuối năm ngoái, chính quyền tỉnh Phú Yên vừa phê duyệt một dự án phát triển vùng dược liệu để làm thuốc phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu, trên cơ sở liên kết “bốn nhà”: nhà nước, nhà khoa học, nhà kinh doanh và nhà nông.

Theo kỹ sư Tuyết Anh, quá trình nghiên cứu và ứng dụng trồng trọt, sản xuất bất kỳ một loại dược liệu nào cũng phái mất khoáng bốn năm. Đó là công trình tập thể được phối hợp chặt chẽ giữa nhiều viện nghiên cứu, trường đại học để tận dụng ưu thế lẫn nhau. Sau khi nghiên cứu thành công, bước tiếp theo là tiến hành trồng trọt và người nông dân phái phấn khởi tham gia, đầu tư ít nhưng lãi cao so với đi hái dược liệu mọc hoang dại hoặc trồng hoa màu, lúc đó dự án mới thành công.

Tại Phú Yên, trong vòng bốn năm qua, phong trào trồng cây dược liệu với kỹ thuật thực hành sản xuất thuốc tốt (VietGap, GACP-WHO) đã lan tỏa như vết dầu loang đến khắp các huyện thị. Mới hồi đầu tháng 2 này, hàng trăm hộ nông dân các vùng ven biển, ven sông huyện Đông Hòa, huyện Phú Hòa và thành phố Tuy Hòa đã cùng xuống giống cho vụ mùa trồng cây dược liệu theo mô hình do Trung tâm Dược liệu miền Trung triển khai trên tổng diện tích khoảng 40 héc ta. Khoáng cách từ các điểm triển khai dự án đến nhà máy chế biến của Trung tâm Dược liệu miền Trung không quá 40 km, đáp ứng được yêu cầu vận chuyển nguyên liệu sau thu hoạch đến nhà máy chế biến trong vòng ba giờ, bảo đảm dược chất không bị chuyển hóa. Ngoài cây diệp hạ châu, tần dầy lá, trong năm 2012, Trung tâm Dược liệu miền Trung và huyện Đông Hòa sẽ phối hợp đầu tư, mở rộng thêm 5 héc ta vùng trồng các cây dược liệu: cỏ mực, kim tiền thảo, lạc tiên tây và dây thìa canh.

Tìm cách phát triển thị trường nội địa

Từ vùng dược liệu ban đầu Phú Yên, hiện nay, Trung tâm Dược liệu miền Trung đã phát triển thêm các vùng trồng cây bụp dấm ở Bình Thuận và Ninh Thuận; Gia Lai và Daklak trồng cây gừng Nhật Bản, Lâm Đồng trồng cây dứa cayen. Ngoài ra, trung tâm còn cung cấp cây giống dược liệu cho một số hội sinh vật cảnh, các doanh nghiệp các tỉnh phía Nam có nhu cầu làm cây cảnh trang trí trong công sở hoặc gia đình. Cho đến nay, Trung tâm Dược liệu miền Trung là đơn vị duy nhất các tỉnh duyên hái miền Trung phát triển được trung tâm nuôi trồng, báo tồn gen dược liệu các loại tháo dược. Do thực hiện nghiêm ngặt quy trình nghiên cứu, trồng trọt, thu hoạch và sán xuất dược liệu theo các tiêu chuẩn của ngành y tế trong nước và thế giới, trước năm 2009, 99% sản phẩm dược liệu của trung tâm dành để xuất khẩu (khoáng 300 tấn dược liệu/năm) sang các nước châu Âu và Nhậtt. Từ năm 2010, do Bộ Y tế ban hành quy định các đơn vị sán xuất dược phẩm phải chứng minh được nguồn gốc rõ ràng, các tiêu chuẩn về vệ sinh, kiểm soát được hàm lượng trong dược liệu..., các nhà sán xuất trong nước mới tìm đến Trung tâm Dược liệu miền Trung. Hiện trên thị trường có hai nguồn nguyên liệu. Một là hàng chợ “trôi nổi” được bán tại các con phố chuyên kinh doanh đông dược nh trên đường Hải Thượng Lãn Ông quận 5, TP. HCM, với giá khoáng 25.000 đồng/ký bao gồm cá rể, thân, lá, cành của cây thuốc. Loại thứ hai là dược liệu sạch có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng có giá cao gấp 4-5 lần so với hàng trôi nổi nhưng vẫn thu hút các công ty dược phẩm đặt hàng để giữ uy tín thương hiệu của mình.

Hiện tỉ lệ sản phẩm dược liệu xuất khẩu của Trung tâm là 40%, 60% cung ứng cho thị trường nội địa. Nhưng đó là do khách hàng chủ động tìm đến. Tình trạng chung của những nhà sản xuất cây dược liệu và thảo dược hiện nay là thiếu kinh nghiệm tiếp cận thị trường nội địa.
Ông Hoàng Xuân Lâm, Phó giám đốc kinh doanh Công ty TNHH Sán xuất - Thương mại Hồng Đài Việt, đơn vị chủ quản trung tâm Dược liệu miền Trung, cho rằng xu hướng tiêu dùng của thị trường hiện nay là sản phẩm nông nghiệp xanh, trong đó thảo dược rất được ưa chuộng. Thế nhưng Hồng Đài Việt vẫn còn trong giai đoạn dò dẫm cách thức xây dựng hình ảnh thương hiệu sao cho hiệu quả, và cũng chưa gặp được các đối tác có năng lực tài chính, có kinh nghiệm phát triển thị trường nội địa.

TƯỜNG NGUYÊN
Nguồn: TBKTSG Online

Các bài viết cùng chuyên mục:

• [Ninh Bình] Thu tiền tỷ từ trang trại
• Chim trĩ giống con
• [Phú Yên] Đi xe máy lạnh chăm mía, thu bạc tỷ
• [Hưng Yên] Thăm trang trại chim trĩ
• [Yên Bái] Cựu chiến binh chăn nuôi thỏ ngoại
• [Sơn La] Tỷ phú từ... 5 con bò
• Mít Thái + gà ta
• [Hà Tây] Làm giàu trên vùng đất khó
• [Tp. HCM] Làm giàu từ nghề nuôi chó
• [Đắk Nông] Thăm "vua" sầu riêng